“Jawel hoor, sommige planten houden water vast en ontvochtigen je woning dus op natuurlijke wijze”. Het klinkt mooi en natuurlijk, en dit advies doet al twintig jaar de ronde… Maar het probleem is dat de plantkunde net het tegenovergestelde zegt!
Het probleem is allesbehalve triviaal. Volgens IWEPS woont 17,6% van de Walen in een woning met een vochtprobleem. In Brussel ligt dat aandeel tussen de 20 en 25%. Vlaanderen doet het beter, met iets meer dan 10%. Op Europese schaal behoort Wallonië dus tot de slechtste leerlingen van de klas!
Achter die percentages gaan schimmel, huisstofmijt, schade aan het gebouw en een verhoogd risico op ademhalingsproblemen schuil. De oplossing verdient dus wel wat meer aandacht dan een terracotta pot op de rand van het bad!
Wat een plant doet met het water dat je geeft
Het mechanisme wordt al op school uitgelegd en laat weinig ruimte voor twijfel. De wortels nemen water op, dat water circuleert door de plant en vervolgens geven de huidmondjes, kleine openingen die onder meer op de bladeren zitten, een deel ervan weer af als waterdamp. Dat proces heet transpiratie.
De balans is dus eenvoudig: een groot deel van het water dat een plant opneemt, komt via transpiratie opnieuw in de lucht terecht! In een kamer gedraagt een kamerplant zich daardoor eerder als een kleine bron van vocht dan als een luchtontvochtiger.
Nee, bladeren nemen geen vocht uit de lucht op
Dat is hét argument in heel wat lijstjes die online circuleren. Maar bij de overgrote meerderheid van de kamerplanten gebeurt de opname van water vooral via de wortels. De bladeren verliezen net water aan de lucht via transpiratie.
Sommige planten vormen wel een uitzondering. Tillandsia’s bijvoorbeeld hebben gespecialiseerde trichomen waarmee ze vocht kunnen opnemen uit onder meer regen, nevel of mist. Maar dat maakt er nog geen luchtontvochtigers van die een kamer kunnen droogtrekken!
Waarom de mythe zo hardnekkig stand houdt
Er zit wel een stukje eerlijke observatie achter. De lepelplant, de Boston-varen en de arecapalm houden inderdaad van een vochtige omgeving en kunnen goed gedijen in een badkamer als er voldoende licht is. Daaruit werd soms afgeleid dat ze er “hun werk doen”. In werkelijkheid profiteren ze vooral van die omstandigheden!
Een andere theorie die online vaak terugkomt, verwijst naar een NASA-studie uit 1989 over planten en de luchtkwaliteit binnenshuis. Die studie werd uitgevoerd in gecontroleerde experimentele omgevingen en onderzocht onder meer de verwijdering van vluchtige organische stoffen, niet het ontvochtigen van een woning. De verwarring tussen “zuiveren” en “droger maken” deed vervolgens de rest…
Wat een kamer wél echt droger maakt
Een gezin van vier personen kan dagelijks 10 tot 15 liter water produceren in de vorm van damp: door te douchen, koken, wassen, wasgoed te drogen en gewoon te ademen… Een paar planten kunnen zo’n hoeveelheid onmogelijk compenseren! Om dat vocht af te voeren, moet je vooral de lucht in de woning correct verversen.
Regelmatig verluchten door de ramen volledig open te zetten, ventilatieroosters nooit blokkeren, tijdens het koken een dampkap met afvoer naar buiten gebruiken, wasgoed buiten of in een goed geventileerde ruimte drogen en in de woning een voldoende gelijkmatige temperatuur behouden: dat zijn maatregelen die wél werken!
Blijft de luchtvochtigheid ondanks een goede ventilatie abnormaal hoog, dan kan de oorzaak elders liggen: opstijgend vocht, een koudebrug, infiltratie of een ventilatieprobleem. In dat geval laat je beter een diagnose uitvoeren door een professional dan te rekenen op een tuinier.
De eerste nuttige aankoop kost meestal niet veel: een hygrometer. Zet die enkele dagen in verschillende kamers om de relatieve luchtvochtigheid op te volgen. Een waarde van ongeveer 40 tot 60% geldt doorgaans als een goede referentie voor een woning.